یکی از بزرگ ترین چالش های مدیران صنایع و سرپرستان انبار در ایران، بهینه سازی فضای فیزیکی انبار و محاسبه عرض راهرو انبار با لیفتراک است. از یک سو، تمایل به افزایش تعداد قفسه ها و نزدیک تر کردن آن ها به یکدیگر برای استفاده حداکثری از فضا وجود دارد. از سوی دیگر، ماشین آلات انبارداری مانند لیفتراک، ریچتراک و استاکر برای حرکت، بارگیری و چرخش ایمن به فضای کافی نیاز دارند.اگر راهروها بیش از حد عریض طراحی شوند، فضای مفید انبار هدر می رود و هزینه های نگهداری افزایش می یابد. اگر راهروها خیلی باریک باشند، خطر تصادف لیفتراک با قفسه ها، سقوط بار و کاهش شدید سرعت عملیات لجستیکی رخ خواهد داد. در این مقاله تخصصی از وب سایت پارت ماشین پویا پیشرو، فرمول استاندارد جهانی برای محاسبه عرض راهرو انبار با لیفتراک و سایر تجهیزات را به همراه جدول مقایسه ای بررسی می کنیم.

مفاهیم کلیدی در محاسبه ابعاد راهروهای انبار

پیش از آنکه به سراغ فرمول های ریاضی بروید، باید با چند اصطلاح فنی که در کاتالوگ های فنی تجهیزات انبارداری پارت ماشین درج شده اند، آشنا شوید:

  • شعاع گردش بیرونی (W_a – Turning Radius): به دایره فرضی گفته می شود که بیرونی ترین نقطه لیفتراک در هنگام چرخش کامل حول محور خود ایجاد می کند.
  • فاصله مرکز بار (LC – Load Center): فاصله افقی از پیشانی شاخک ها تا مرکز ثقل بار (معمولا ۵۰۰ یا ۶۰۰ میلی متر).
  • فاصله پیش آمدگی جلو (x یا I_2): فاصله بین مرکز چرخ های جلو تا پیشانی شاخک لیفتراک.
  • طول بار (L یا I): طول پالت استاندارد مورد استفاده در انبار شما.
  • حاشیه امنیت (a): فاصله ایمنی اضافه که برای خطای راننده و مانور آسان در نظر گرفته می شود (معمولا بین ۲۰۰ تا ۳۰۰ میلی متر).

فرمول استاندارد محاسبه عرض راهرو برای چرخش ۹۰ درجه (AST)

در مهندسی لجستیک، عرض راهرویی که یک لیفتراک نیاز دارد تا بتواند در آن وارد شده، ۹۰ درجه بچرخد، بار را از قفسه بردارد و خارج شود، با اختصار AST (Aisle Width for Tri-lateral or 90-degree stacking) شناخته می شود.

فرمول محاسباتی استاندارد برای لیفتراک های ۳ چرخ و ۴ چرخ به شرح زیر است:

AST = W_a + x + L + a

در این فرمول:

  • AST: حداقل عرض راهرو مورد نیاز (میلی متر)
  • W_a: شعاع گردش دستگاه که در کاتالوگ سازنده درج شده (میلی متر)
  • x: فاصله مرکز چرخ جلو تا پیشانی شاخک (میلی متر)
  • L: طول بار یا طول پالت (میلی متر)
  • a: ضریب اطمینان و ایمنی (استاندارد جهانی: حداقل ۲۰۰ میلی متر)

مثال محاسباتی عملی:

فرض کنید یک لیفتراک برقی خریداری کرده اید که طبق کاتالوگ آن، شعاع گردش بیرونی W_a = 1850mm و پیش آمدگی چرخ جلو x = 350mm است. اگر طول پالت های شما 1200mm باشد و ضریب ایمنی را 200mm در نظر بگیریم:

AST = 1850 + 350 + 1200 + 200 = 3600mm

بنابراین، برای کارکرد ایمن این دستگاه، عرض راهروهای انبار شما باید حداقل ۳.۶ متر باشد.

مقایسه ابعاد راهرو مورد نیاز برای انواع تجهیزات انبارداری

بسته به نوع دستگاهی که برای انبار خود از شرکت پارت ماشین پویا پیشرو تهیه می کنید، ابعاد راهروهای شما دستخوش تغییرات بزرگی خواهد شد. در جدول زیر، مقایسه حدودی عرض راهروهای مورد نیاز برای تجهیزات مختلف را آورده ایم:

نوع تجهیزات انبارداری محدوده ظرفیت معمول حداقل عرض راهرو مورد نیاز (AST) کاربرد اصلی در نوع انبار
لیفتراک دیزلی / دوگانه سوز ۱.۵ تا ۵ تن ۳.۸ تا ۴.۵ متر انبارهای باز، کارخانجات بزرگ، محوطه های بیرونی
لیفتراک برقی ۱.۵ تا ۳ تن ۳.۲ تا ۳.۶ متر انبارهای سرپوشیده، بهداشتی و دارویی
ریچتراک برقی ۱.۲ تا ۲.۵ تن ۲.۷ تا ۲.۹ متر انبارهای با قفسه بندی بلند و راهروهای باریک
استاکر برقی (خودکشش) ۱ تا ۲ تن ۲.۲ تا ۲.۶ متر کارگاه های کوچک، سوپرمارکت های بزرگ، راهروهای تنگ
جک پالت دستی / برقی ۲ تا ۵ تن ۱.۸ تا ۲ متر جابه جایی بارهای هم سطح زمین در کوتاه ترین فواصل

۳ راهکار طلایی برای کاهش عرض راهرو انبار و افزایش ظرفیت ذخیره سازی

اگر فضای انبار شما محدود است و تمایل دارید تعداد راهروها را کاهش یا تراکم قفسه ها را افزایش دهید، راه حل های زیر که توسط کارشناسان پارت ماشین پیشنهاد می شوند را مدنظر قرار دهید:

۱. جایگزینی لیفتراک با ریچتراک برقی

ریچتراک ها به دلیل طراحی منحصربه فرد چرخ ها و مکانیزم دکل متحرک، توانایی کار در راهروهایی با عرض کمتر از ۳ متر را دارند. با جابه جایی لیفتراک برقی با ریچتراک، می توانید عرض هر راهرو را تا حدود ۱ متر کاهش دهید که در مقیاس یک انبار بزرگ، معادل ایجاد چند ردیف قفسه بندی جدید است.

۲. استفاده از استاکرهای دهانه باز (Straddle Stacker)

در انبارهای کوچک، استاکرهای برقی گزینه ای فوق العاده اقتصادی و جمع وجور هستند. این دستگاه ها به دلیل ابعاد بدنه بسیار کوچک تر نسبت به لیفتراک، به حداقل فضای گردش نیاز دارند و کارایی انبار را دوچندان می کنند.

۳. استانداردسازی ابعاد پالت ها

از پالت های استاندارد مانند پالت یورو (1200times 800mm) استفاده کنید. بزرگ تر بودن ابعاد پالت مستقیما مقدار L در فرمول فوق را افزایش داده و در نتیجه عرض راهروهای شما را در کل انبار پهن تر می کند.

سوالات متداول محاسبه عرض راهرو انبار با لیفتراک

۱. اگر عرض راهرو کمتر از مقدار استاندارد محاسبه شده باشد چه اتفاقی می افتد؟

اپراتور لیفتراک در هنگام پیچیدن یا تخلیه بار ناچار است مانورهای مکرر (عقب و جلو کردن دستگاه) انجام دهد. این امر سرعت کار را به شدت کاهش داده، مصرف انرژی باتری یا سوخت را بالا برده و ریسک تصادم دکل یا شاخک با قفسه ها را به شدت افزایش می دهد.

۲. تفاوت عرض راهرو کار با ریچتراک و لیفتراک معمولی چقدر است؟

به طور میانگین، ریچتراک های برقی به حدود ۲۵ تا ۳۵ درصد عرض راهرو کمتری نسبت به لیفتراک های وزنه تعادلی (Counterbalance) هم ظرفیت خود نیاز دارند.

۳. آیا نوع تایر لیفتراک در میزان فضای گردش انبار تاثیر دارد؟

بله، لیفتراک هایی که دارای تایرهای کوشن (Cushion) یا توپر مخصوص فضای داخلی هستند، شاسی کوچک تر و شعاع گردش کمتری نسبت به لیفتراک های با تایر بادی (پنوماتیک) دارند.

محاسبه عرض راهرو انبار با لیفتراک و در کل محسابه دقیق عرض راهرو انبار، پیش نیاز اصلی برای خرید هر نوع تجهیزات انبارداری است و به طور قطع انتخاب اشتباه تجهیزات بدون در نظر گرفتن نقشه انبار می تواند منجر به هزینه های سنگین و عدم کارایی دستگاه ها شود.شما می توانید جهت خرید و دریافت قیمت انواع تجهیزات انبارداری (ریچتراک، جک پالت دستی، استاکر برقی، پالت تراک برقی، لیفتراک، الحاقیه لیفتراک، انواع لیفتراک دست دوم و باطری لیفتراک برقی و…) با واحد فروش پارت ماشین تماس حاصل فرمایید. همچنین شرکت پارت ماشین انواع خدمات تعمیرات لیفتراک و تامین قطعات لیفتراک را ارائه می دهد تا عملکرد ماشین آلات انبارداری شما همیشه بهینه و بدون وقفه باشد.

دیدگاهتان را بنویسید